Nog maar een paar maanden geleden hoorde ik voor het eerst het woord ‘tronies’. Het KMSKA wijdt er nu zelfs een tentoonstelling aan. Reden genoeg om naar Antwerpen te sporen (en deze keer zonder vertragingen 😊).
Met mijn smartphone in aanslag startte ik de tour. Het terugvinden van de info in de KMSKA app was niet zo evident en als ik dan op het juiste traject zat, liet het geluid het afweten. Maar, het lag aan mij. Ik had even geduld nodig vooraleer de app connectie maakte met het juiste geluidsfragment. Door die technische strubbeling duurde het even vooraleer ik me kon overgeven aan het moois dat aan de muur hangt.
De tentoonstelling is thematisch opgebouwd, de werken sober verlicht, interactief en ruim toegankelijk door de brede gangen.
Zo ontdek je achtereenvolgens schilderijen, tekeningen en etsen opgedeeld volgens volgende thema’s: hoofdstudies, hoofddeksels, expressie en licht en schaduw.
Van oa volgende kunstenaars zijn werken van over de hele wereld samengebracht: Dürer, Anthony van Dyck, Pieter Breugel, Rubens, Rembrandt, Frans Hals, Adriaen Brouwer…
Hoofdstudies
Het gaat hier dus over de 17de eeuwse meesters want het zijn deze schilders die voor het eerst expressies en gezichten bestudeerden. Soms werkte men een hoofd uit als voorstudie voor een groter werk (studiehoofd), maar men schilderde een gelaatsuitdrukking ook vaak puur als oefening, als schets om later op terug te vallen (tronie). Het onderscheid tussen een tronie, studiehoofd en portret is niet altijd gemakkelijk te maken. Daarom kocht ik ook het boek ‘krasse koppen’ om me daar nog verder in te verdiepen.
De expo is interactief opgesteld. Je kreeg de kans om je zelfportret te tekenen en op te hangen aan de wand. Dat kon ik niet laten natuurlijk 🙂
Hoofddeksels
‘Sommige gekostumeerde koppen fungeerden als specifieke studies voor grotere en meer gedetailleerde genretableaus of historiestukken, die in de zeventiende eeuw erg geliefd waren.’ (Krasse koppen, 2023, pg 98)
Expressie
Uiteenlopende gelaatsuitdrukkingen werden bestudeerd . Ik was aangenaam verrast van Adriaen Brouwer hier te vinden tussen al deze historische namen.
Ik constateer dat ik vooral observeerde en niet fotografeerde bij dit thema :-).
Licht en schaduw
Licht en schaduw, contrast vind ik persoonlijk een belangrijk element in mijn eigen werken. Het zijn ook onderwerpen met veel contrast die me aanspreken.
Vermeer was gefascineerd door het licht. Ook kunstenaars in de kring van Rubens schilderden modellen in verschillende lichtomstandigheden en daarbij anticipeerde ze soms op de lichtinval in de ruimte waarvoor de compositie bestemd was en ontwikkelden ze lichtcategorieën voor koppen. Deze kunstenaars waren de schilders van het licht. (Krasse koppen, 2023, pg 154)
Als bezoeker kan je zelf ook experimenteren met verschillende lichteffechten op je gelaat. Op deze foto’s kan je het niet zo goed waarnemen maar het effect was toch verrassend. Mijn gelaatsuitdrukking en gelaatstrekken veranderden bij het variëren van de lichtinval en kleur.
Nu ik me nog even heb verdiept in het onderwerp, groeit de behoefte om nog eens te gaan kijken. Jammer dat een dag maar 24 uur bezit en een week maar 7 dagen…